Nietypowe granice między państwami

Źródło: https://www.mapsofworld.com/world-political-map.htm

Na świecie mamy aktualnie ponad 200 państw, a granice między nimi czasem mają niezwykły przebieg.

Oto kilka przykładów.

Trójstyk - punkt styku granic trzech państw. Takie miejsca najczęściej są oznaczone specjalnymi znakami granicznymi: flagami państw, obeliskami czy słupkami granicznymi.

Najwięcej trójstyków mają Chiny, bo aż 16. W Polsce mamy ich 6. 

• Polska-Litwa-Białoruś - na rzece Marycha w okolicach Stanowiska,

• Polska-Białoruś-Ukraina - na rzece Bug pod Włodawą,

• Polska-Rosja-Litwa - w okolicy Bolci w gminie Wiżajny i litewskiego Wisztyńca (Vištytis),

• Polska-Ukraina-Słowacja - na szczycie bieszczadzkiej góry Krzemieniec o wysokości 1221 m, 

• Polska-Słowacja-Czechy - pomiędzy polską miejscowością Jaworzynka, słowacką Czerne i czeską Herczawa,

• Polska-Czechy-Niemcy - między polską miejscowością Porajów, czeską Hradek nad Nisou i niemiecką Żytawą (Zittau).

Enklawa - terytorium otoczone ze wszystkich stron terytorium lądowym innego państwa.

Największą enklawą na świecie jest Lesoto, o powierzchni 30 tys. km2, którego terytorium otoczone jest przez Republikę Południowej Afryki. 

We Włoszech są aż dwie takie enklawy: Watykan i San Marino. 

Z kolei Campione d'Italia jest włoską enklawą położoną na terytorium Szwajcarii. 

Eksklawa - część terytorium państwa położona w oddaleniu od jego głównego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym (przeważnie kontynencie). 

Przykładem morze być Alaska, która oddzielona jest od pozostałej części Stanów Zjednoczonych przez terytorium Kanady, czy należący do Rosji obwód kaliningradzki leżący miedzy Polską a Litwą. 

Zagadki listopad

Korzystając z atlasu geograficznego oraz własnej własnej wiedzy i umiejętności odgadnij, co to za miasta. 

Wszystkie miasta to stolice państw. 

1. Stolica europejskiego kraju, w której południe słoneczne jest 84 minuty wcześniej niż w Londynie.

2. Miasto, w którym 22.XII dzień jest najdłuższy, spośród wszystkich stolic na świecie.

3. Stolica jednego z południowoamerykańskich państw, w której dwa razy w roku słońce świeci w zenicie (tj. pod kątem 90°), a dzień i noc cały rok trwają niemal idealnie po 12 godzin.

4. Stolica europejska położona na północny - zachód od Mińska. W linii prostej oba miasta dzieli ok. 1200 km. 

5. Stolica kraju położonego na kontynencie (nie na wyspie), która jako pierwsza spośród stolic kontynentalnych wita nowy rok. 

6. Jedna ze stolic o współrzędnych geograficznych 15°S, 28°E.

Kilka słów o smogu

Sezon grzewczy rozpoczął się już na dobre, a co z tym idzie, znów nasila się w Polsce problem smogu. Warto więc, przypomnieć sobie, czym on jest i jakie niesie ze sobą skutki. 

Niestety, dane wskazują, iż Polska ma najbardziej zanieczyszczone powietrze ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza w naszym kraju są gospodarstwa domowe, w których często spala się złej jakości węgiel i drewno, a także śmieci. Ponadto powietrze mocno zanieczyszczają przemysł, transport drogowy i energetyka. Smog jest więc zjawiskiem będącym skutkiem działalności człowieka  i polega on na występowaniu wysokich stężeń związków chemicznych i pyłów w atmosferze. W Polsce mamy największy problem z pyłami zawieszonymi PM2,5 i PM10 oraz benzo(a)pirenem, który jest związkiem rakotwórczym. Smog tworzy się w bezwietrzne dni z wysokim ciśnieniem atmosferycznym i często wygląda jak mgła (stąd też jego nazwa ma swoje korzenie w dwóch angielskich słowach ""smoke" - dym i "fog" - mgła). Smog zwiększa ryzyko zachorowania lub zaostrzenia wielu chorób, m.in.: astma, udar mózgu, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, niepokój, problemy z pamięcią i koncentracją, rak płuc. Szacuje się, że przyczyną 46 tys. przedwczesnych zgonów w Polsce jest właśnie smog, dlatego należy podjąć szereg działań, by minimalizować problem smogu. Co zatem można zrobić? Jest kilka sposobów: 

 - stary piec zamienić na ogrzewanie z miejskiej sieci, gaz lub pompę ciepła,

- nie palić śmieci, a odpowiednio je segregować,

- ograniczyć używanie samochodu,

- chronić się przed smogiem.

Odpowiedzi do zagadek - październik

Rozpoznaj na podstawie opisu wyjątkowe miejsca na świecie

1. Petra

2. Ararat

3. Katar

4. Pamukkale/Bawełniany zamek

5. Angor

6. Andy

Zagadki październik

Na podstawie opisu rozpoznaj wyjątkowe miejsca na świecie

1.Niezwykłe miasto leżące w południowo - zachodniej Jordanii, wykute w skalistych górach przez plemię Nabatejczyków. To miasto powstałe w okresie od r. 100 p.n.e do roku 40 n.e. należy do najbardziej fascynujących miejsc dla archeologów. 

2.Potężny masyw wulkaniczny, który góruje nad Wyżyną Armeńską. Posiada on dwa wierzchołki, które są od siebie odległe o 11 km. Wyższy z nich jest najwyższym szczytem Turcji. 

3.Państwo, które zajmuje niewielki półwysep w Zatoce Perskiej, o powierzchni zaledwie 11,5 tys. km². Rozciągłość południkowa tego kraju to zaledwie 180 km, a równoleżnikowa ok. 70 km. Graniczy tylko z jednym krajem. 

4.Niezwykłe miejsce na południowym - zachodzie Turcji położone na linii pęknięcia skorupy ziemskiej, gdzie szczeliny w wapiennej skale sięgają aż do magmy. W te szczeliny wlewa się woda, a żar magmy powoduje, że woda się wręcz gotuje i ponownie wydostaje się na powierzchnię. W ten sposób wytrąca się węglan wapnia, który tworzy liczne nacieki. 

5.Miasto w Kambodży pochłonięte przez bujną dżunglę i odkryte na nowo w XIX w. Kompleks tworzą liczne kamienne świątynie, lasy i zbiorniki wodne. To jeden z najsłynniejszych zabytków świata, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

6.Najdłuższy łańcuch górski na Ziemi, o południkowym przebiegu. Jego długość szacuje się od 7200 do nawet ponad 9000 km (w zależności od sposobu pomiaru). Szerokość waha się od 200 do 800 km.

Sahara - ciekawostki

 Czy wiesz, że..

• aż 11 afrykańskich państw ma fragment Sahary w obrębie swoich granic,
• słowo "Sahara" po arabsku znaczy "pustynia",
• gdyby Sahara była państwem, byłaby piąta na świecie pod względem wielkości,
• na Saharze żyją 4 mln ludzi,
• piaszczyste jest tylko 20% pustyni,
• oazy stanowią zaledwie 2% powierzchni Sahary.

źródło: NG Odkrywca

Odpowiedzi do zagadek - maj

Na podstawie opisów rozpoznaj wyjątkowe miasta Europy.

1. Petersburg

2. Lizbona 

3. Dubrownik

4. Marsylia

5. Barcelona

6. Kopenhaga

Park krajobrazowy "Chełmy"

    Jedną z form ochrony przyrody w Polsce są parki krajobrazowe, które chronią wybrane obszary ze względu na ich wartości przyrodnicze, historyczne, kulturowe i walory krajobrazowe, by je zachować i promować. 

    Ciekawym parkiem krajobrazowym wartym odwiedzenia jest leżący na Pogórzu Kaczawskim (w Sudetach Zachodnich) park krajobrazowy "Chełmy". Powstał on w 1992 r. i obejmuje powierzchnię 159,9 km². Nazwa parku nawiązuje do prasłowiańskiego słowa cholmy używanego jako nazwa wzgórz wypełniających park. Tych wzgórz w parku jest sporo i zbudowane są z bardzo różnych skał. Niezwykłą atrakcją są skały wulkaniczne pochodzące z różnych okresów aktywności wulkanicznej Sudetów. Najciekawsze są kominy wulkaniczne Czartowska Skała czy Krzyżowa Góra. 

    Ponad połowę powierzchni parku zajmują lasy i są to głównie lasy liściaste - dąbrowy, buczyny, grądy i łęgi. Walorem parku jest bogactwo florystyczne roślin górskich, podgórskich i rzadkich. Można tam zobaczyć m. in. języcznik zwyczajny, buławnik mieczolistny czy kosaciec syberyjski. 

    Na terenie parku bytuje też wiele gatunków zwierząt. Spośród ptaków na uwagę zasługuje bocian czarny, dzięcioł zielonosiny i krzyżodziób świerkowy. Z ssaków warto wymienić borsuka, jelenia, muflona oraz 22 gatunki nietoperzy. Płazy reprezentuje m.in. kumak nizinny, salamandra plamista oraz traszka zwyczajna. 

Zagadki maj

Na podstawie opisów rozpoznaj wyjątkowe miasta Europy.

1. Miasto położone nad Zatoką Fińską, na kilkudziesięciu wyspach połączonych 396 mostami. Z tego względu nazywane jest Wenecją Północy. UNESCO uznało je ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata. Do największych atrakcji tego miasta można zaliczyć Pałac Zimowy i Ermitaż.

2. Najdalej na zachód wysunięta stolica na europejska (na stałym lądzie), leżąca u przy ujściu Tagu. Zbudowana jest na stokach i tarasach siedmiu niewielkich wzgórz. Zachodnią część miasta zajmuje głównie Park Monsanto, który jest największym parkiem miejskim w Europie.

3. Miasto nazywane Perłą Adriatyku, leżące na południu Chorwacji, u podnóża Gór Dynarskich. Jego Stare Miasto wpisane jest na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

4. Śródziemnomorskie miasto otoczone wzgórzami, założone przez Greków i Fokejczyków ok. 600 roku p.n.e. Jest to duży port (czwarty pod względem wielkości w Europie) i zarazem duża francuska metropolia. 

5. Miasto Gaudiego - jak nikt inny rozsławił on tą śródziemnomorską metropolię. Gaudi został pochowany w krypcie kościoła, który jest jego dziełem i największym symbolem tego miasta. Siedem dzieł tego architekta znajdujących się w mieście zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

6. Miasto o strategicznym położeniu nad cieśniną Sund, łączącą Morze Północne z Morzem Bałtyckim. Dzięki takiemu usytuowaniu przez wieki było ważnym ośrodkiem handlu. Leży na dwóch wyspach: Zelandii i Amager, a środkowa część miasta porozcinana jest kanałami i wodami cieśniny. 

Ciekawostki ze świata

 

Źródło: Pixabay

Czy wiesz, że...

• Stolicą amerykańskiego stanu Hawaje jest Honolulu. W języku hiszpańskim Honolulu znaczy "cicha zatoka".
• Pod względem geograficznym wyspy Hawaje zalicza się do Polinezji - grupy wysp położonych na wschód od Australii, Nowej Zelandii i Nowej Gwinei, a na zachód od kontynentu amerykańskiego. 
• Wodospad Niagara oddziela jeziora Erie i Ontario, a różnica poziomów między nimi wynosi 60 metrów.
• Jezioro Balaton na Węgrzech ma 75 km długości i prawie 600 km² powierzchni.
• Na Antarktydzie nie ma białych niedźwiedzi. W warunkach klimatycznych, jakie tam panują nie przeżyłby żaden ssak.
• Cypr nazywany przez Greków "pachnącą wyspą" jest trzecią, co do wielkości wyspą leżącą na Morzu Śródziemnym. 
• Na Litwie znajduje się ponad 4000 jezior polodowcowych będących ostoją licznych gatunków dzikich ptaków. 
• Język węgierski jest w Europie najbardziej spokrewniony z językiem fińskim. Oba należą do grupy języków ugrofińskich. 

Źródło: Atlas DeAgostini